Ogród Króla Świtu to debiutancki solowy album Marka Bilińskiego i jedna z najważniejszych płyt w historii polskiej muzyki elektronicznej. Materiał został nagrany w maju 1982 roku, a jego pierwsze wydanie ukazało się na winylu w 1983 roku.
Przedstawiona na zdjęciach edycja CD pochodzi z 2020 roku. Album został wydany przez należącą do artysty firmę Bi.Ma. Na płycie znalazło się siedem instrumentalnych kompozycji tworzących baśniową opowieść pełną syntezatorowych melodii, przestrzennych efektów i odgłosów fantastycznej natury.
Powstanie Ogrodu Króla Świtu
Pierwsze szkice albumu Marek Biliński przygotował w okresie współpracy z zespołem Bank. Domowe wersje kompozycji rejestrował przy użyciu dwóch magnetofonów kasetowych. Gotowy materiał nagrał później w studiu Polskiego Radia w Szczecinie, które należało wówczas do najnowocześniejszych studiów w Polsce.
Nagrania powstawały ślad po śladzie. Artysta musiał wykonywać każdą partię od początku do końca, ponieważ nie dysponował współczesnym komputerem, programem DAW ani możliwością łatwego poprawiania pojedynczych fragmentów.
Miksowanie i zgrywanie materiału odbyło się następnie w Warszawie. Realizatorką nagrania była Janina Słotwińska, a asystował jej Przemysław Kućko.
Elektroniczny ogród Marka Bilińskiego
Ogród Króla Świtu ma formę instrumentalnej, elektronicznej suity. Poszczególne utwory przedstawiają fantastyczne miejsca i wydarzenia: unoszący się w przestrzeni ogród, zapomniane kwiaty, błękitne nimfy, rajskie ptaki oraz tajemniczego Króla Świtu.
Marek Biliński połączył melodyjną muzykę syntezatorową z elementami elektroniki progresywnej i muzyki ilustracyjnej. Kompozycje są przystępne, ale jednocześnie zawierają liczne zmiany barwy, nastroju i dynamiki.
Album może kojarzyć się z twórczością Jeana-Michela Jarre’a, Vangelisa lub Isao Tomity. Zachowuje jednak własny, bardzo charakterystyczny styl oparty na wyrazistych melodiach i baśniowej atmosferze.
Najważniejsze utwory
- Ogród w przestworzach. Kompozycja otwierająca album i wprowadzająca słuchacza do fantastycznego świata. Przestrzenne tła łączą się z łagodną melodią oraz elektronicznymi efektami.
- Wśród kwiatów zapomnienia. Spokojniejszy utwór o refleksyjnym charakterze. Delikatne brzmienia tworzą wrażenie wędrówki po nieznanym, lekko tajemniczym ogrodzie.
- Błękitne nimfy. Kompozycja wykorzystująca automat perkusyjny Korg Rhythm 55. Rytmiczny podkład współpracuje z lekkimi, melodyjnymi partiami syntezatorów.
- Śpiew rajskich ptaków. Najkrótszy utwór na płycie. Pełni funkcję elektronicznej miniatury i wykorzystuje barwy przypominające głosy fantastycznych ptaków.
- Fontanna radości. Jeden z najbardziej pogodnych i melodyjnych fragmentów albumu. Jasne brzmienia oraz płynne partie solowe dobrze oddają charakter wskazany przez tytuł.
- Taniec w zaczarowanym gaju. Krótka, dynamiczna kompozycja łącząca baśniowy klimat z wyraźniejszym rytmem i bardziej niepokojącymi barwami.
- Król świtu. Najdłuższy utwór i finał całej opowieści. Rozbudowana forma, zmiany napięcia oraz szerokie brzmienia syntezatorów tworzą uroczyste zakończenie albumu.
Pełna lista utworów
- Ogród w przestworzach – 4:56
- Wśród kwiatów zapomnienia – 4:35
- Błękitne nimfy – 4:09
- Śpiew rajskich ptaków – 2:11
- Fontanna radości – 5:05
- Taniec w zaczarowanym gaju – 3:11
- Król świtu – 8:30
Łączny czas nagrań wynosi około 33 minut.
Syntezatory i brzmienie albumu
Marek Biliński wykonał cały materiał samodzielnie. Podstawę jego elektronicznego zestawu stanowiły trzy instrumenty firmy Moog:
- Polymoog,
- Minimoog,
- Micromoog.
Na albumie wykorzystano również wokoder Sennheiser, za pomocą którego powstały przetworzone partie przypominające elektroniczny chór. W utworze „Błękitne nimfy” pojawia się automat perkusyjny Korg Rhythm 55.
Duża część efektów rytmicznych została zaprogramowana bezpośrednio na syntezatorach. Artysta tworzył w ten sposób między innymi brzmienia przypominające stopę perkusyjną, oklaski i odgłosy natury.
Instrumenty nie posiadały współczesnej pamięci ustawień. Aby później odtworzyć przygotowaną barwę, Biliński zapisywał położenie poszczególnych regulatorów na specjalnych planszach.
Okładka płyty
Autorem projektu okładki jest Andrzej Pągowski, jeden z najbardziej rozpoznawalnych polskich plakacistów. Centralnym elementem grafiki jest nieregularny otwór przypominający wejście do innego świata lub odległy, trudny do rozpoznania krajobraz.
Ciemna kolorystyka i postarzana faktura tworzą tajemniczą atmosferę. Oprawa nie przedstawia ogrodu w dosłowny sposób, lecz pozostawia miejsce dla wyobraźni słuchacza.
Na powierzchni płyty CD umieszczono fotografię młodego Marka Bilińskiego otoczonego syntezatorami. Zdjęcie dobrze dokumentuje sposób, w jaki powstawała muzyka – była wykonywana przez jednego artystę obsługującego całe elektroniczne studio.
Wydanie CD z 2020 roku
Przedstawiona edycja została zmasterowana w Bi.Ma Studio w 2019 roku i wydana rok później.
Dane wydania:
- wykonawca: Marek Biliński,
- tytuł: „Ogród Króla Świtu”,
- oryginalny rok wydania: 1983,
- rok edycji CD: 2020,
- wydawca: Bi.Ma,
- numer katalogowy: BICD-04,
- format: CD,
- opakowanie: jewel case,
- kod kreskowy: 5908312482024,
- projekt okładki: Andrzej Pągowski.
Znaczenie albumu
Ogród Króla Świtu przyniósł Markowi Bilińskiemu dużą popularność i otrzymał status Złotej Płyty. Album pokazał, że polska muzyka elektroniczna może mieć przystępną, melodyjną formę, nie tracąc przy tym eksperymentalnego charakteru.
Nagrania były prezentowane w radiu jeszcze przed premierą płyty. Słuchacze próbowali wówczas odgadnąć autora muzyki, wskazując między innymi Jeana-Michela Jarre’a i Tangerine Dream. Zaskoczeniem okazała się informacja, że kompozycje stworzył polski artysta rozpoczynający właśnie karierę solową.
Podsumowanie
Ogród Króla Świtu to jeden z najważniejszych polskich albumów syntezatorowych początku lat 80. Płyta łączy elektroniczne eksperymenty z wyrazistymi melodiami i baśniową narracją.
Mimo ograniczonych możliwości ówczesnego studia Marek Biliński stworzył wielowarstwowy świat dźwiękowy, który nadal zachowuje swój charakter. Polymoog, Minimoog, Micromoog i wokoder pozwoliły mu zbudować kompletną elektroniczną orkiestrę.
To album obowiązkowy dla miłośników polskiej muzyki elektronicznej, analogowych syntezatorów oraz twórczości Jeana-Michela Jarre’a, Vangelisa i Tangerine Dream.