Theremin pierwszy syntezator – tak często określa się jeden z najbardziej niezwykłych instrumentów w historii muzyki. Powstał na początku XX wieku i do dziś fascynuje muzyków swoim brzmieniem oraz sposobem gry bez dotykania instrumentu. Wynalazł go Leon Theremin.
Theremin to syntezator sterowany ruchem rąk
Theremin powstał w 1919 roku jako eksperyment naukowy związany z falami radiowymi i elektroniką. Szybko okazało się, że urządzenie może generować kontrolowany dźwięk muzyczny.
W odróżnieniu od tradycyjnych instrumentów, theremin nie posiada klawiatury ani strun – artysta steruje nim poprzez ruch dłoni w polu elektromagnetycznym.
Instrument posiada dwie anteny:
- pionowa antena odpowiada za wysokość dźwięku.
- pozioma antena steruje głośnością.
Zmiana odległości dłoni od anten powoduje zmianę częstotliwości oraz dynamiki dźwięku. Dzięki temu theremin uznawany jest za pierwszy syntezator elektroniczny kontrolowany gestem.
Theremin i Lenin – niezwykła historia
Wynalazek szybko zainteresował władze Związku Radzieckiego. Pokaz instrumentu zaprezentowano m.in. Włodzimierzowi Leninowi, który miał być pod dużym wrażeniem możliwości urządzenia.
Według relacji, Lenin próbował nawet samodzielnie grać na thereminie i polecił rozpowszechnienie wynalazku jako przykładu radzieckiej myśli technicznej – Leon Theremin rozpoczął prezentacje w Europie i Stanach Zjednoczonych, gdzie instrument wzbudzał ogromne zainteresowanie publiczności.
Theremin w muzyce filmowej i elektronicznej
W latach 40. i 50. theremin stał się popularny w muzyce filmowej. Jego charakterystyczne, eteryczne brzmienie idealnie pasowało do filmów science fiction i horrorów. Instrument pojawiał się w wielu ścieżkach dźwiękowych, budując atmosferę tajemnicy i futurystycznego świata.
Z czasem theremin trafił również do muzyki popularnej i elektronicznej, na przykład Jean-Michel Jarre wykorzystał brzmienie w swich utworach.
Theremin uznawany jest za pierwszy syntezator, ponieważ generuje dźwięk wyłącznie elektronicznie, pozwala płynnie kontrolować częstotliwość oraz umożliwia modulację dźwięku w czasie rzeczywistym.
Wszystkie te cechy stały się później standardem w syntezatorach analogowych i cyfrowych.
Podsumowanie
Theremin jest symbolem narodzin muzyki elektronicznej. Choć współczesne syntezatory są znacznie bardziej zaawansowane, to właśnie theremin pierwszy syntezator pokazał, że dźwięk można tworzyć bez tradycyjnych instrumentów.
Theremin pozostaje jednym z najbardziej ciekawych instrumentów elektronicznych i ważnym krokiem w historii syntezy dźwięku.