Leon Theremin to rosyjski fizyk, wynalazca thereminu i pionier muzyki elektronicznej. Stworzył jeden z najbardziej niezwykłych instrumentów muzycznych w historii.
Instrument nazwany od jego nazwiska – theremin – był pierwszym szeroko znanym instrumentem elektronicznym, na którym można grać bez dotykania go rękami.
Kim był Leon Theremin?
Leon Theremin, właściwie Lew Siergiejewicz Termen, urodził się w 1896 roku w Petersburgu w Rosji. Od młodości interesował się zarówno muzyką, jak i nauką. Grał na wiolonczeli, a jednocześnie studiował fizykę i elektrotechnikę na Uniwersytecie w Piotrogrodzie.
Połączenie wiedzy muzycznej i technicznej sprawiło, że Leon Theremin postanowił stworzyć instrument, który generowałby dźwięk wyłącznie za pomocą elektroniki. W tamtym czasie była to zupełnie nowa koncepcja.
Wynalazek thereminu
W 1918 roku Leon Theremin skonstruował pierwszy prototyp instrumentu nazwanego początkowo aetherphone. Później urządzenie zostało nazwane od jego nazwiska – theremin.
Instrument składał się z drewnianej obudowy z dwiema antenami:
- pionowa antena steruje wysokością dźwięku
- pozioma antena w kształcie pętli kontroluje głośność
Muzyk grający na thereminie porusza rękami w pobliżu anten, zmieniając pole elektromagnetyczne wokół instrumentu. Dzięki temu możliwe jest kontrolowanie dźwięku bez fizycznego kontaktu z instrumentem.
Jak działa theremin?
Zasada działania instrumentu wynalezionego przez Leona Theremina opiera się na zjawisku heterodyny. W urządzeniu pracują dwa oscylatory generujące fale o bardzo wysokiej częstotliwości. Po ich zmieszaniu powstaje sygnał o częstotliwości słyszalnej dla ludzkiego ucha.
Ruch dłoni muzyka zmienia parametry pola elektromagnetycznego, a tym samym częstotliwość i głośność dźwięku.
Charakterystyczne brzmienie thereminu
Instrument stworzony przez Leona Theremina ma bardzo charakterystyczny dźwięk. Brzmienie thereminu jest często opisywane jako:
- eteryczne
- tajemnicze
- przypominające śpiew lub dźwięki z kosmosu
Z tego powodu theremin stał się szczególnie popularny w muzyce filmowej, zwłaszcza w filmach science fiction.
Leon Theremin w muzyce i kulturze
Wynalazek Leona Theremina znalazł zastosowanie w wielu dziedzinach muzyki. Instrument pojawiał się w:
- filmach science fiction, np. The Day the Earth Stood Still (Dzień, w którym zatrzymała się Ziemia)
- muzyce eksperymentalnej i elektronicznej
- nagraniach muzyki popularnej
Jednym z najbardziej znanych przykładów wykorzystania brzmienia thereminu jest utwór „Good Vibrations” zespołu The Beach Boys.
Dlaczego Leon Theremin jest ważny w historii muzyki?
Leon Theremin odegrał ogromną rolę w rozwoju muzyki elektronicznej. Jego instrument był jednym z pierwszych urządzeń pokazujących, że dźwięk można tworzyć za pomocą elektroniki, a nie tylko tradycyjnych instrumentów akustycznych.
Wynalazek Theremina zapoczątkował rozwój wielu późniejszych instrumentów elektronicznych, takich jak syntezatory.